Είναι πλέον αδιαμφισβήτητο ότι το κλίμα αλλάζει σε παγκόσμια κλίμακα. Η Ευρώπη βιώνει τον χειρότερο καύσωνα στη σύγχρονη ιστορία της, ενώ οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και οι θερμοκρασίες ρεκόρ είναι πλέον καθημερινοί τίτλοι ειδήσεων.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η χρήση ορυκτών καυσίμων, η αποψίλωση των δασών και η κτηνοτροφία, προσθέτουν τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας την αύξηση του φαινομένου του θερμοκηπίου και ταυτόχρονα την υπερθέρμανση του πλανήτη. Δυστυχώς κάθε μία από τις τρεις τελευταίες δεκαετίες ήταν θερμότερη από την προηγούμενή της.
Ποιοι επηρεάζονται
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλες ανεξαιρέτως τις περιοχές του πλανήτη. Οι πάγοι στους πόλους λιώνουν με αποτέλεσμα να παρατηρείται αύξηση της στάθμης της θάλασσας, ορισμένες περιοχές πλήττονται συχνότερα από ακραία καιρικά φαινόμενα και βροχοπτώσεις, ενώ άλλες δοκιμάζονται από μεγάλης έντασης καύσωνες και εκτεταμένες περιόδους ξηρασίας με επιπτώσεις που αναμένεται να ενταθούν τις επόμενες δεκαετίες.
Η κλιματική αλλαγή έχει επίσης σοβαρές επιπτώσεις και στην υγεία των ανθρώπων. Αυτοί που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο είναι οι ευάλωτες ομάδες, όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι λιγότερο προνομιούχες τάξεις, όσοι πάσχουν ήδη από ασθένειες και όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγειας (ΠΟΥ) αναμένει ότι θα δούμε επιδείνωση των αγγειοκαρδιακών και αναπνευστικών παθήσεων με την αύξηση της θερμοκρασίας, ενώ αναμένονται αυξημένοι τραυματισμοί, ψυχολογικές διαταραχές και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και θάνατοι από τα ισχυρά και εκτεταμένα κύματα καύσωνα αλλά και από τις πλημμύρες, τις καταιγίδες, και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ποιο είναι το κόστος;
Πολύ σημαντικό είναι επίσης το κόστος που επιφέρει η κλιματική αλλαγή στην παγκόσμια οικονομία, καθώς και στην ανθρώπινη υγεία.
Τομείς όπως η γεωργία, η δασοκομία, η ενέργεια και ο τουρισμός, που εξαρτώνται άμεσα από το επίπεδο της θερμοκρασίας και των βροχοπτώσεων, πλήττονται σε μεγάλο βαθμό. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στο διάστημα 1980 – 2011, πλημμύρες έπληξαν περισσότερα από 5,5 εκατομμύρια άτομα και προκάλεσαν άμεσες οικονομικές ζημίες άνω των 90 δισ. ευρώ.
Σε μεγάλο βαθμό επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή και πολλά είδη φυτών και ζώων που προσπαθούν να προσαρμοστούν στα νέα κλιματικά δεδομένα. Έχει παρατηρηθεί ότι πολλά είδη που ζουν στη ξηρά ή σε γλυκά και θαλασσινά νερά μετακινούνται προς νέες περιοχές. Εάν η μέση θερμοκρασία της γης εξακολουθήσει να αυξάνεται ανεξέλεγκτα ορισμένα είδη φυτών και ζώων θα αντιμετωπίσουν κίνδυνο εξαφάνισης.
Πώς αντιμετωπίζουμε την πρόκληση
Ανταποκρινόμενοι στις νέες προκλήσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα της τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ έχει δημιουργήσει ειδικό υπο-πρόγραμμα για την Κλιματική Δράση κάτω από το Πρόγραμμα LIFE, το οποίο αποτελεί το χρηματοδοτικό μέσο της EE για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή. Στόχος του Προγράμματος LIFE είναι να συμβάλει στην εφαρμογή, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής και νομοθεσίας μέσω της συγχρηματοδότησης έργων με προστιθέμενη αξία για την Ευρώπη. Δικαιούχοι του Προγράμματος είναι δημόσιοι φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, τοπικές αρχές, πανεπιστήμια και ιδιωτικές εταιρείες και οργανισμοί.
Το εν λόγω υπο-πρόγραμμα καλύπτει μέσα από τρεις τομείς προτεραιότητας το μετριασμός της Κλιματικής Αλλαγής, την προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή και την Κλιματική Διακυβέρνηση και Πληροφόρηση.
Η Κύπρος συμμετέχει σε έργα που έχουν τύχει ή τυγχάνουν χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα LIFE από το 1992 και μέχρι σήμερα αριθμεί συνολικά πέραν των 45 έργων με συνολικό προϋπολογισμό πέραν των 45 εκατομμυρίων ευρώ.
Ένα τέτοιο έργο που έχει τύχει χρηματοδότησης είναι και το έργο LIFE MEDEA (LIFE16 CCA/CY/000041) που αποσκοπεί στη δημιουργία επιστημονικής τεκμηρίωσης για την υιοθέτηση ενός στρατηγικού σχεδίου για μείωση των επιδράσεων στην υγεία λόγω των επεισοδίων καταιγίδων σκόνης της ερήμου (ΚΣΕ) στη Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη. Από πλευράς χάραξης περιβαλλοντικής πολιτικής, το έργο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων αλλά και στην προετοιμασία του πληθυσμού και τη δυνατότητά του να αντιδράσει στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως ορίζει η στρατηγική προσαρμογής της Ε.Ε.
Η σημασία της εφαρμογής των διαφόρων πολιτικών και νομοθεσιών, όπου και το Πρόγραμμα LIFE συμβάλει, τονίζεται σε αυτά που έχει αναφέρει ο Hans Bruyninckx, εκτελεστικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, «Η κλιματική αλλαγή θα συνεχιστεί για πολλές ακόμα δεκαετίες. Η κλίμακα της μελλοντικής κλιματικής αλλαγής και οι επιπτώσεις της θα εξαρτηθούν από την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των παγκόσμιων συμφωνιών μας για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αλλά και από τη διασφάλιση της ύπαρξης των κατάλληλων στρατηγικών και πολιτικών προσαρμογής με σκοπό τον περιορισμό των κινδύνων από υφιστάμενα και προβλεπόμενα ακραία κλιματικά φαινόμενα».
Μάθετε περισσότερα για το Πρόγραμμα LIFE εδώ. Για να μάθετε κατά πόσον η δική σας ιδέα μπορεί να χρηματοδοτηθεί κάτω από αυτό το πρόγραμμα επικοινωνήστε μαζί μας τώρα!
Συγγραφή: Πάνος Κακονίτης, Εμπειρογνώμονας σε Θέματα Κλιματικής Αλλαγής